Piorun kulisty – rzadkie zjawisko meterologiczne

Czym jest piorun kulisty?

Piorun kulisty jest rzadką formą wyładowania atmosferycznego zachodzącego podczas lub krótko po burzy. Jest poruszającą się, świetlistą kulą i ma promień kilku do kilkudziesięciu centymetrów. Może mieć zatem rozmiar porównywany do rozmiaru jabłka, a nawet arbuza. Większe pioruny kuliste są obserwowane dużo rzadziej. Rozpada się on zwykle po kilku sekundach. Potwierdzone dzisiaj zjawisko było kiedyś uważane za zwykłe złudzenie optyczne.

 

Próby wyjaśnienia zjawiska

Istnienie piorunów kulistych było odnotowywane, jednak dopiero niedawno, po blisko 150 latach poszukiwania odpowiedzi, naukowcom udało się wstępnie wytłumaczyć, opisać i nagrać czym jest to zjawisko. Udało się je ponownie zaobserwować podczas burzy w chińskiej prowincji Qinghai, a następnie opisał je i wytłumaczył zespół naukowców pod wodzą Jianyong Cen z chińskiego uniwersytetu Shanxi Normal w Linfen. Do badania zostały użyte dwa spektrografy, przyrządy służące do analizowania widma obserwowanego światła powstającego podczas wyładowań atmosferycznych oraz ultraszybka kamera. Naukowcy zauważyli, że tuż po uderzeniu pioruna pojawiła się kula – wyglądało to tak jakby wyłoniła się z ziemi, a następnie uniosła na wysokość kilkunastu metrów i zaczęła sunąć poziomo. Zaobserwowany piorun kulisty  zawierał promieniowanie emitowane przez krzem, żelazo, wapń oraz glin. Jedną z teorii na temat piorunów kulistych jest ta zakładającą, że pioruny kuliste tworzą się w wyniku uderzenia błyskawicy w glebę bogatą w związki krzemu. Następnie związki te parują, zachodzi reakcja między jonami krzemu a tlenem w wyniku czego powstaje ciepło, a także emitowane jest światło – czyli piorun kulisty.

Ball lightning.png
piorun kulisty na rycinie z XIX wieku: wikipedia, domena publiczna, Link

 

Czy zjawisko pioruna kulistego zostało w pełni wyjaśnione?

Było wiele prób wyjaśnienia zjawiska powstawania pioruna kulistego. Niektóre teorie zakładały duży udział krzemu i innych składników gleby, jak to zostało opisane w obserwacji powyżej. Inne teorie mówiły między innymi o procesie chemioluminescencyjnym (proces chemiczny, podczas którego następuje wydzielenie energii na sposób światła), kulach: plazmy, mikrofal, antymaterii. czy też gorącego  zjonizowanego powietrza. Do wyjaśnienia pozostaje jednak fakt w jaki sposób powietrze może bez zmian pozostawać tak długo gorące i dlaczego nie unosi się w górę, ale sunie poziomo? Być może kiedyś poznamy odpowiedzi na te pytania.

Pierwsze naukowe nagranie pioruna kulistego oraz uzyskane widmo promieniowania błyskawicy. Po lewej obraz pioruna kulistego, po prawej kolorowe widmo otrzymane ze spektrograf

 

Źródła: link1, link2, link3, link4, link5, link6, link7, link8

3 Comments Posted

  1. Uwielbiam burze, ale szczerze powiedziawszy- pierwszy raz o czymś takim słyszę 😀 Niby to zjawisko rzadkie, ale zadziwia mnie, że otaczająca nas codziennie natura jest czymś tak… wciąż niezbadanym! Pioruny i deszcz dają wystarczająco tajemniczą atmosferę, ale takie fakty już zupełnie 😀 Dzięki, że mogłam dowiedzieć się czegoś nowego 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published.